Wat is een sprookje? Zo herken je het verhaal

Wat is een sprookje? Een sprookje is een verzonnen verhaal waarin vaak iets wonderlijks gebeurt, zoals een dier dat praat of een voorwerp met magische krachten. Veel sprookjes werden vroeger van mond tot mond doorverteld. Later zijn ze opgeschreven en kwamen er ook nieuwe sprookjes bij.

Een sprookje speelt zich meestal af op een onbekende plaats en in een onbepaalde tijd. De zin “Er was eens” past daar goed bij: je weet meteen dat het verhaal niet over een precies aanwijsbaar moment gaat.

Wat is een sprookje en hoe herken je het?

Niet ieder sprookje heeft precies dezelfde kenmerken. Toch komen sommige onderdelen vaak terug. Je herkent een sprookje bijvoorbeeld aan:

  • Wonderlijke gebeurtenissen: iemand kan worden betoverd, een dier kan praten of een wens komt uit.
  • Een onbekende tijd en plaats: het verhaal begint bijvoorbeeld lang geleden, in een bos of in een ver koninkrijk.
  • Duidelijke personages: de hoofdpersoon is bijvoorbeeld vriendelijk en dapper, terwijl een tegenstander gemeen of gevaarlijk is.
  • Een opdracht of probleem: de hoofdpersoon moet iets vinden, een gevaar overwinnen of een moeilijke keuze maken.
  • Herhaling: een gebeurtenis of opdracht komt vaker terug. Ook getallen zoals drie spelen regelmatig een rol.

Een bekend sprookjeseinde is “en ze leefden nog lang en gelukkig”. Maar een sprookje hoeft niet met die woorden of zelfs met een goede afloop te eindigen. Ook magie is niet in elk sprookje even duidelijk aanwezig.

Waar komen sprookjes vandaan?

Veel oude sprookjes zijn ontstaan als verhalen die mensen elkaar vertelden. Doordat vertellers hun eigen woorden en details gebruikten, konden verschillende versies van hetzelfde verhaal ontstaan. Van veel oude sprookjes is daardoor niet bekend wie het verhaal als eerste bedacht.

Later hebben schrijvers en verzamelaars sprookjes op papier gezet. Er zijn ook sprookjes die door een schrijver zijn bedacht. Zulke verhalen hoeven dus niet eerst mondeling te zijn doorverteld.

Oude sprookjes waren niet altijd speciaal voor kinderen bedoeld. In sommige versies komen nare of gewelddadige gebeurtenissen voor. Een kinderboek kan zo’n verhaal daarom anders vertellen dan een oudere versie.

Het verschil tussen een sprookje, een verhaal en een fabel

Een verhaal is een algemene naam voor een vertelling. Het kan echt gebeurd of verzonnen zijn. Een sprookje is een soort verhaal, maar niet ieder verhaal is een sprookje. Een verslag van een schoolreisje kan bijvoorbeeld een verhaal zijn zonder wonderlijke gebeurtenissen.

Een fabel is meestal een kort verhaal met een duidelijke les. Er spelen vaak dieren in mee die zich als mensen gedragen. Een sprookje kan ook pratende dieren of een boodschap bevatten, maar draait meestal om de avonturen en beproevingen van een hoofdpersoon. De grens is niet altijd scherp: een verhaal kan kenmerken van allebei hebben.

Hebben sprookjes altijd een boodschap?

Veel sprookjes laten zien wat er kan gebeuren als iemand behulpzaam, eerlijk of juist hebzuchtig is. Zo kan een personage hulp krijgen nadat het zelf iemand heeft geholpen. Dat betekent niet dat elk sprookje één vaste les heeft. Verschillende lezers kunnen er iets anders in herkennen.

Wil je aan je kind uitleggen wat een sprookje is? Zoek dan samen naar wat er in het verhaal niet in het echt kan gebeuren. Bespreek ook het probleem van de hoofdpersoon en hoe dat wordt opgelost. Zo worden de kenmerken van een sprookje meteen herkenbaar.

Gerelateerde Berichten

RECENTE BLOGS