Het smokkelspel is een buitenspel waarbij twee teams het tegen elkaar opnemen: smokkeleers proberen een voorwerp van de ene kant van het speelterrein naar de andere te brengen, terwijl douaniers hen proberen te pakken. Het spel is ook bekend als het douanespel en is populair bij scouting, schoolkampen en andere groepsactiviteiten in de buitenlucht.
Het smokkelspel werkt goed met groepen vanaf een jaar of acht en is speelbaar in een bos, park of op een groot grasveld. De combinatie van strategie, snelheid en samenwerking maakt het aantrekkelijk voor een breed leeftijdsbereik.
Hoe werkt het smokkelspel?
Het terrein is verdeeld in twee zones, met daartussen een grens die de douanelijn wordt. De smokkeleers starten aan één kant en moeten een object, zoals een zakdoek, een balletje of een pinnetje, aan hun lichaam verborgen houden en de douanelijn oversteken zonder gepakt te worden. De douaniers bewaken de grens en proberen de smokkeleers te tikken of hun smokkelwaar te ontdekken.
Een smokkelaar die wordt getikt, moet naar een bepaald punt gebracht worden, bijvoorbeeld een gevangenenhoek. Soms mogen medespelers gevangenen bevrijden door ze te tikken zonder zelf gepakt te worden. Het team van de smokkeleers scoort een punt als het voorwerp de andere kant bereikt. Na een vastgesteld aantal ronden of een bepaalde tijd wisselen de teams van rol.
Spelregels die je van tevoren afspreekt
Het smokkelspel heeft geen één vaststaande officiële regelset, dus goede afspraken vooraf zijn belangrijk. Denk aan de volgende punten:
- Wat geldt als gepakt? Een tik op de schouder, twee handen op de rug, of iemand volledig staande houden? Spreek dit duidelijk af.
- Hoe groot is de grenszone? Een smalle lijn, of een zone van een paar meter breed waar douaniers vrij mogen bewegen?
- Mag je de smokkelwaar doorgeven aan een medespeler? Dit maakt het spel lastiger voor de douaniers en spannender voor de smokkeleers.
- Wat gebeurt er met gevangenen? Mogen ze bevrijd worden, en zo ja, hoe?
- Hoe lang duurt een ronde? Vijf tot tien minuten per ronde werkt goed in de praktijk.
Hoe duidelijker de afspraken, hoe minder discussie tijdens het spel. Schrijf de regels eventueel kort op een vel papier zodat iedereen ze terug kan lezen.
Tips om het smokkelspel spannender te maken
Meerdere smokkelwaren tegelijk meespelen maakt het drukker en chaotischer, wat de spanning verhoogt. Je kunt ook gebruik maken van onderscheidingstekens, zoals gekleurde hesjes of sjaals, zodat iedereen snel ziet wie welke rol heeft. Bij scouting wordt het spel regelmatig gespeeld in het donker met zaklantaarns, wat een heel andere dynamiek geeft.
Een andere variant is dat de smokkeleers de smokkelwaar ergens op het lichaam verstoppen en de douaniers bij een aanhouding moeten raden waar het zit. Raden ze het niet goed, mag de smokkelaar verder. Dit voegt een element van bluf en psychologie toe.
Speel je met een grote groep, zeg twintig kinderen of meer? Overweeg dan meerdere douaniers en meerdere smokkelwaren tegelijk in te zetten, zodat iedereen actief blijft en niemand lang staat te wachten.
Geschikt terrein en benodigdheden
Een bos is ideaal voor het smokkelspel: struiken en bomen bieden dekking en maken sluipen mogelijk. Een open grasveld werkt ook, maar geeft de smokkeleers minder kans om zich te verstoppen. Zorg bij een boslocatie dat de grenzen van het terrein duidelijk zijn afgebakend, zodat kinderen niet te ver afdwalen.
Wat je nodig hebt is minimaal:
- Een of meerdere kleine voorwerpen als smokkelwaar
- Iets om de douanelijn te markeren, zoals pionnen, linten of stokken
- Optioneel: hesjes of sjaals om de twee groepen van elkaar te onderscheiden
Verdere materialen zijn niet nodig. Dat is meteen een van de sterkste kanten van het spel: het is vrijwel gratis te organiseren en vraagt geen voorbereiding van meer dan een kwartier.
Het smokkelspel is een beproefde keuze voor groepen die buiten actief willen zijn. Door de regels aan te passen aan de leeftijd en groepsgrootte, is het speelbaar voor bijna iedere situatie, van een klein scoutingweekend tot een grote schooldag buiten.