Levend stratego is een buitenspel waarbij je zelf de speelstukken bent. Net als in het bordspel Stratego probeer je de vlag van het andere team te veroveren en veilig naar je eigen kamp te brengen. Het spel is populair als groepsactiviteit op schooluitjes, teamdagen, kampeerweekenden en sportdagen.
Hoe werkt levend stratego?
Bij levend stratego verdeel je de deelnemers in twee teams. Elk team heeft een eigen kamp aan de rand van het speelveld. In dat kamp staat of hangt een vlag, want die moet beschermd worden. Het doel is simpel: loop naar het kamp van het andere team, pak hun vlag en breng die terug naar je eigen kamp zonder zelf gepakt te worden.
Elk teamlid krijgt een rang, net als in het bordspel. Hogere rangen verslaan lagere rangen. Wanneer twee spelers elkaar tegenkomen, laten ze hun rang zien. De speler met de lagere rang is “af” en verlaat het spel, of moet een opdracht doen voor hij terugkeert. De maarschalk (hoogste rang) verliest alleen van de spion (laagste rang), net als in het originele spel.
Bommen zijn spelers die niemand kunnen verslaan, maar ook niet verslagen worden door gewone rangen. Alleen de geniesoldaat kan een bom uitschakelen. Je kunt rangen aangeven met gekleurd tape op de arm, een kaart in een hoesje om de nek, of gekleurde hesjes.
Spelregels en veelgemaakte keuzes
Er zijn geen officiële vaste regels voor levend stratego. Elke groep past het spel aan op de situatie. Een paar keuzes die je vooraf goed afspreekt:
- Grenzen van het speelveld: zorg dat iedereen weet waar het veld begint en eindigt. Bij een groot veld in de natuur kun je markeringen gebruiken.
- Wat gebeurt er na een gevecht: verliest een speler, dan kan hij terugkeren naar het eigen kamp en opnieuw instappen, of hij is definitief af voor die ronde.
- De vlag: leg vooraf vast waar de vlag mag staan en of hij verplaatst mag worden tijdens het spel. Meestal staat de vlag stil.
- Tijdslimiet: spreek een tijdslimiet af, zodat het spel niet eindeloos duurt. Vijftien tot dertig minuten per ronde is een gebruikelijke keuze.
Hoeveel deelnemers heb je nodig?
Levend stratego werkt het beste met grotere groepen. Vanaf acht tot tien deelnemers (vier tot vijf per team) is het speelbaar, maar bij tien tot dertig deelnemers per team is het echt interessant. Dan zijn er genoeg verschillende rangen om de strategie te laten werken. Met te weinig spelers ken je al snel ieders rang, wat de verrassing wegneemt.
De rangen verdeel je zo eerlijk mogelijk over de teams. Bij een kleinere groep gebruik je niet alle rangen uit het bordspel, maar kies je een beperkte selectie. Denk aan vijf of zes rangen plus een bom en een spion per team.
Wat heb je nodig om te spelen?
Je hebt geen duur materiaal nodig. Dit is wat handig is:
- Iets om rangen zichtbaar te maken: kaarten in een hoesje, stickers of gekleurde armbanden.
- Twee vlaggen of andere objecten die de vlag voorstellen, zoals een doek of een pionnetje.
- Een duidelijk speelveld, bij voorkeur met wat obstakels zoals struiken of bomen om achter te schuilen.
- Eventueel hesjes om de twee teams van elkaar te onderscheiden.
Een buitenlocatie met afwisselend terrein maakt het spel veel leuker. Vlak, open grasland biedt weinig schuilmogelijkheden en maakt het spel minder strategisch.
Tips voor een goede spelervaring
Houd de rangen geheim voor het andere team. Dat is precies wat het spel spannend maakt. Leg vooraf duidelijk uit wat elke rang doet, zeker bij deelnemers die het bordspel niet kennen. Wijs per team een begeleider of spelleider aan die conflicten oplost, want discussies over rangen komen snel voor als niemand het overzicht houdt.
Overweeg een neutrale zone of “gevangenis” voor verslagen spelers, in plaats van hen meteen uit het spel te halen. Dat houdt iedereen betrokken en maakt ontsnappingstactieken mogelijk, wat extra spanning geeft.
Levend stratego is het meest geschikt voor kinderen vanaf ongeveer acht jaar en voor volwassenen die houden van een actief buitenspel met strategie. Het spel vraagt om overleg, samenwerking en een beetje list. Precies dat maakt het ook voor teambuilding zo geschikt.