Driekoningen is een christelijk feest op 6 januari. Op die dag wordt herdacht dat wijzen uit het oosten Jezus bezochten en hem geschenken brachten. Het feest wordt ook Epifanie genoemd. In sommige plaatsen gaan kinderen verkleed en zingend langs de deuren, terwijl anderen thuis een driekoningentaart delen.
Wat is Driekoningen en wat betekent het?
Driekoningen draait om de ontmoeting tussen Jezus en de wijzen uit het oosten. In de christelijke traditie laat dit bezoek zien dat Jezus niet alleen voor de mensen in zijn eigen land betekenis heeft, maar voor de hele wereld.
Een andere naam voor het feest is Epifanie. Dat betekent ‘verschijning’ of ‘openbaring’. Daarmee wordt bedoeld dat Jezus aan de wereld bekend wordt gemaakt. In verschillende christelijke kerken krijgt dit feest ook andere accenten, zoals de doop van Jezus.
Voor veel gezinnen is Driekoningen naast een religieus feest ook een traditie met liedjes, verkleedkleren en gebak. Je hoeft niet gelovig te zijn om daaraan mee te doen.
Het verhaal van de wijzen uit het oosten
Het verhaal staat in het evangelie van Matteüs, in de Bijbel. Wijzen uit het oosten zien een bijzondere ster. Ze denken dat die ster de geboorte van een nieuwe koning aankondigt en reizen naar Jeruzalem om hem te zoeken.
Daar horen ze van koning Herodes dat ze in Bethlehem moeten zoeken. De ster gaat volgens het verhaal voor hen uit, tot ze de plek vinden waar Jezus met zijn moeder Maria is. De wijzen eren het kind en geven hem goud, wierook en mirre.
Herodes heeft de wijzen gevraagd hem te vertellen waar het kind is. Maar na een waarschuwing in een droom reizen ze via een andere weg terug naar huis.
Waren de drie koningen echt koningen?
In het Bijbelverhaal worden de bezoekers geen koningen genoemd, maar wijzen of magiërs. Ook staat er niet hoeveel het er waren. Omdat ze drie verschillende geschenken gaven, ontstond later de traditie van drie bezoekers.
In die traditie kregen ze ook namen: Caspar, Melchior en Balthasar. Op kerstkaarten en in kerststallen zie je hen vaak afgebeeld als koningen met kronen. Die uitbeelding hoort bij het verhaal zoals het later is doorverteld.
Soms wordt een van de koningen afgebeeld als een zwarte man, vaak Balthasar. Dat verschilt per afbeelding en traditie. De Bijbel noemt geen namen of huidskleur van de wijzen.
Wat betekenen goud, wierook en mirre?
De geschenken uit het verhaal kregen in de christelijke traditie elk een eigen betekenis:
- Goud staat voor koninklijkheid en verwijst naar Jezus als koning.
- Wierook is een geurige hars die bij gebed en erediensten wordt gebruikt. Het verwijst naar goddelijke eer.
- Mirre is een geurige hars die onder meer bij het verzorgen van doden werd gebruikt. Het wordt gezien als een verwijzing naar het latere lijden en de dood van Jezus.
Dat zijn betekenissen die mensen later aan de geschenken hebben verbonden. In het Bijbelverhaal zelf worden ze genoemd, maar niet op deze manier uitgelegd.
Hoe wordt Driekoningen gevierd?
De viering verschilt per plaats en per gezin. In delen van Nederland en Vlaanderen gaan kinderen op of rond 6 januari verkleed als de koningen langs de deuren. Soms dragen ze een kroon of een ster. Ze zingen een liedje en krijgen als bedankje bijvoorbeeld snoep of een muntje.
Een bekend liedje begint met: “Driekoningen, Driekoningen, geef mij een nieuwe hoed.” Er bestaan verschillende versies van de rest van het lied. Niet in elke buurt wordt nog langs de deuren gezongen.
Een andere traditie is de driekoningentaart. In of bij de taart zit een boon of een klein figuurtje. Wie het vindt, mag koning of koningin van de dag zijn en krijgt vaak een papieren kroon. Met jonge kinderen kun je de verrassing beter naast de taart verstoppen: een klein voorwerp in eten kan gevaarlijk zijn als een kind het inslikt.
Sommige mensen bezoeken een kerkdienst of laten de kerststal tot Driekoningen staan. Daarin worden de wijzen soms pas op 6 januari bij de andere figuren gezet.
Veelgestelde vragen over Driekoningen
Wanneer is Driekoningen?
Driekoningen valt elk jaar op 6 januari, twaalf dagen na Eerste Kerstdag. Sommige kerken vieren het feest op een zondag rond die datum.
Is 6 januari een vrije dag?
In Nederland is Driekoningen geen algemene officiële feestdag. De meeste mensen zijn daarom niet automatisch vrij en scholen zijn niet speciaal vanwege Driekoningen gesloten.
Wat vier je met Driekoningen?
Je staat stil bij het bezoek van de wijzen aan Jezus. Voor christenen hoort daarbij de gedachte dat Jezus aan de wereld wordt bekendgemaakt. Voor anderen ligt de nadruk op gebruiken zoals zingen en taart eten.
Hoe leg je Driekoningen uit aan een kind?
Je kunt vertellen dat wijzen een ster volgden om het pasgeboren kind Jezus te vinden. Ze namen drie cadeaus mee. Daarom zie je bij het feest vaak drie koningen, een ster en kronen.
Wil je Driekoningen thuis vieren, dan kun je samen een kroon knutselen of een taart delen. Zo wordt het verhaal van de wijzen ook voor kinderen herkenbaar.

