De sprookjes van Andersen zijn verhalen van de Deense schrijver Hans Christian Andersen. Bekende voorbeelden zijn Het lelijke jonge eendje, De prinses op de erwt, De sneeuwkoningin en De nieuwe kleren van de keizer. Sommige zijn grappig en kort, andere zijn spannend of eindigen verdrietig.
Zoek je een verhaal om voor te lezen? Hieronder vind je bekende titels, waar ze over gaan en welke sfeer je kunt verwachten. Ook lees je waar je op kunt letten bij het kiezen van een sprookjesbundel.
Bekende sprookjes van Andersen op een rij
Andersen schreef tientallen sprookjes en verhalen. In zijn werk komen niet alleen prinsessen en dieren voor, maar ook speelgoed en alledaagse voorwerpen. Dit zijn een aantal van zijn bekendste verhalen:
- Het lelijke jonge eendje: een jong eendje wordt buitengesloten omdat het er anders uitziet. Als het opgroeit, ontdekt het dat het een zwaan is. Het verhaal gaat over eenzaamheid en je plek vinden.
- De prinses op de erwt: een prins zoekt een echte prinses. Een bezoekster moet op een stapel matrassen slapen, met daaronder een erwt. Omdat ze die voelt, ziet de koningin haar als een echte prinses. Het is een kort verhaal met een speelse afloop.
- De nieuwe kleren van de keizer: twee bedriegers maken de keizer wijs dat ze bijzondere kleren voor hem weven. Niemand durft te zeggen dat hij niets ziet, totdat een kind roept dat de keizer helemaal geen kleren aanheeft.
- De sneeuwkoningin: de jonge Gerda gaat op zoek naar haar vriend Kay, die bij de sneeuwkoningin terecht is gekomen. Onderweg ontmoet ze allerlei bijzondere figuren. Het is een langer avontuur met spannende en koude scènes.
- Het meisje met de zwavelstokjes: een arm meisje probeert op een koude avond zwavelstokjes te verkopen. Als ze er een paar aansteekt, ziet ze warme en mooie beelden. Het oorspronkelijke verhaal heeft een verdrietig einde.
- Het tinnen soldaatje: een soldaatje met één been wordt verliefd op een papieren danseres. Na een gevaarlijke tocht komt hij weer thuis, maar het verhaal loopt niet vrolijk af.
- De rode schoentjes: Karen krijgt rode schoenen die ze graag draagt. Uiteindelijk kan ze niet meer stoppen met dansen. Het oorspronkelijke verhaal bevat nare gebeurtenissen en is niet voor ieder kind een fijne keuze.
- De wilde zwanen: prinses Elisa probeert haar broers te redden, die in zwanen zijn veranderd. Daarvoor moet ze hemden van brandnetels maken en zwijgen. Het verhaal combineert magie met gevaar en doorzettingsvermogen.
- De Chinese nachtegaal: een keizer raakt onder de indruk van een echte nachtegaal, maar krijgt later ook een mechanische vogel. Als de keizer ziek wordt, keert de echte nachtegaal terug om voor hem te zingen.
- De tondeldoos: een soldaat vindt met hulp van een heks een bijzondere tondeldoos. Daarmee kan hij honden oproepen die hem helpen. Het oorspronkelijke verhaal bevat geweld, ook al heeft het een sprookjesachtige afloop.
Ook De kleine zeemeermin, over een zeemeermin die verlangt naar het leven op het land, is een sprookje van Andersen.
Wat maakt Andersens verhalen anders?
Bij Andersen draait het niet altijd om een held die een schat vindt of met een prins trouwt. Een personage kan zich buitengesloten voelen, zoals het eendje, of iets verliezen, zoals het tinnen soldaatje. Daardoor zijn sommige verhalen herkenbaar, maar ook best droevig.
De schrijver gaf gewone dingen vaak een hoofdrol. Een soldaatje van tin, een paar schoenen of een erwt kan het hele verhaal in beweging zetten. Ook gebruikte hij humor. In De nieuwe kleren van de keizer prikken de woorden van een kind bijvoorbeeld door de trots van volwassenen heen.
Anders dan je misschien verwacht, hebben niet alle oorspronkelijke sprookjes van Andersen een gelukkig einde. In kinderboeken zijn verhalen soms ingekort of aangepast. Daardoor kan de afloop verschillen van de versie die je zelf kent.
Welke verhalen zijn prettig om mee te beginnen?
De prinses op de erwt is een toegankelijke eerste keuze: het verhaal is kort en de stapel matrassen levert een grappig beeld op. Ook De nieuwe kleren van de keizer is geschikt als je kind het leuk vindt om te ontdekken wat de volwassenen niet durven zeggen.
Voor een kind dat graag meeleeft met een dier is Het lelijke jonge eendje een mooie keuze. Het eendje wordt wel gepest en voelt zich alleen. Dat kan een aanleiding zijn om samen te praten over buitensluiten.
Heeft je kind zin in een langer avontuur? Dan bieden De sneeuwkoningin en De wilde zwanen meer spanning. Verdeel zo’n verhaal gerust over meerdere voorleesmomenten. Voor het slapengaan zijn de verdrietige afloop van Het meisje met de zwavelstokjes en de nare scènes in De rode schoentjes niet voor ieder kind prettig.
Een boek met sprookjes van Andersen kiezen
Er zijn bundels met veel verhalen en boeken waarin een kleinere selectie staat. Bij Sprookjes van Andersen van Thé Tjong-Khing vind je bijvoorbeeld dertien sprookjes. Andersen: sprookjes en verhalen bevat illustraties van Jan Jutte en verhalen zoals De prinses op de erwt en De sneeuwkoningin.
Een grote bundel geeft je meer keuze, maar kan ook langere of sombere verhalen bevatten. Een boek met een kleinere selectie is handig als je eerst wilt ontdekken welke verhalen bij je kind passen. Blader samen door de illustraties en lees een stukje tekst: zo merk je of de taal en de sfeer jullie aanspreken.
Let ook op of een boek de oorspronkelijke verhalen vertelt of een bewerking bevat. Een bewerking kan eenvoudiger taal gebruiken of een spannend einde verzachten. Dat is prettig voor sommige kinderen, terwijl oudere lezers misschien juist nieuwsgierig zijn naar het oorspronkelijke verhaal.
Veelgestelde vragen over Andersen
Voor welke leeftijd zijn de sprookjes van Andersen geschikt?
Dat verschilt per verhaal, uitgave en kind. Een korte, vriendelijk vertelde versie van De prinses op de erwt kan bijvoorbeeld al bij jonge kinderen passen. Bij verdrietige of gewelddadige verhalen is het fijn als je kind begrijpt dat het verhaal anders kan aflopen dan verwacht.
Zijn de sprookjes van Andersen altijd vrolijk?
Nee. Naast grappige verhalen schreef Andersen ook sprookjes met een droevige of pijnlijke afloop. Vooral Het meisje met de zwavelstokjes en Het tinnen soldaatje kunnen veel indruk maken.
Schreef Andersen alle verhalen zelf?
Andersen was de schrijver van zijn sprookjes. Hij liet zich soms inspireren door verhalen die hij kende, maar bedacht ook nieuwe verhalen en personages.
Is een bekende tekenfilm hetzelfde als het oorspronkelijke sprookje?
Niet altijd. Een film of kinderboek kan gebeurtenissen, personages en de afloop aanpassen. Wie nieuwsgierig is naar Andersens versie, kan een uitgave met de oorspronkelijke verhalen kiezen.
Begin met een verhaal dat past bij de stemming van je kind. Een erwt onder een hoge stapel matrassen zorgt vaak voor een luchtig voorleesmoment, terwijl het eenzame eendje juist uitnodigt om even samen na te praten.

