Pinokkio is een houten pop die tot leven komt en graag een echte jongen wil worden. Hij is gemaakt door Geppetto en beleeft allerlei avonturen, waarin hij zich laat misleiden, fouten maakt en leert om voor anderen te zorgen. Het verhaal is geschreven door de Italiaanse schrijver Carlo Collodi.
De bekendste eigenschap van Pinokkio is zijn neus, die langer wordt als hij liegt. Toch gaat zijn verhaal over meer dan eerlijk zijn: ook zijn band met Geppetto en zijn wens om een echte jongen te worden staan centraal.
Het oorspronkelijke verhaal van Pinokkio
Geppetto is een arme houtsnijder. Hij maakt een pop van een bijzonder stuk hout dat kan praten. Zodra Pinokkio kan lopen, gaat hij ervandoor. Hij is nieuwsgierig en ondeugend, maar denkt niet altijd na over de gevolgen van zijn keuzes.
Geppetto wil dat zijn zoon naar school gaat en zorgt voor een schoolboek. Onderweg laat Pinokkio zich afleiden door een poppentheater. Hij verkoopt zijn boek om naar de voorstelling te kunnen. Daarmee begint een reeks avonturen die hem steeds verder van huis brengt.
Pinokkio ontmoet onder anderen een vos en een kat. Zij doen alsof ze hem willen helpen, maar proberen hem zijn geld afhandig te maken. Ook komt hij een fee met blauw haar tegen. Zij helpt hem verschillende keren en spreekt hem aan op zijn gedrag.
Later gaat Pinokkio met zijn vriend Lampwick naar een land waar kinderen de hele dag kunnen spelen en niet naar school hoeven. Dat lijkt geweldig, maar er zit een nare kant aan: de jongens veranderen langzaam in ezels en worden verkocht.
Uiteindelijk belandt Pinokkio in zee. Daar vindt hij Geppetto terug in de buik van een enorme zeerover, in veel vertalingen een grote haai. Samen proberen ze te ontsnappen. Pinokkio zorgt daarna voor zijn vader. Aan het einde wordt zijn wens vervuld en verandert hij in een echte jongen.
Waarom wordt de neus van Pinokkio langer?
In het oorspronkelijke boek groeit zijn neus wanneer hij tegen de fee liegt. Zij vraagt hem wat er met zijn geld is gebeurd. In plaats van de waarheid te vertellen, verzint hij een verhaal. Bij elke leugen wordt zijn neus langer, totdat hij nauwelijks nog kan bewegen.
De fee laat vogels komen om zijn neus weer kort te maken. De scène is zo bekend geworden dat een lange neus vaak aan liegen wordt gekoppeld. In het boek is het groeien van zijn neus een opvallende gebeurtenis, niet iets wat bij elke leugen in het hele verhaal gebeurt.
De belangrijkste figuren in het verhaal
- Pinokkio: de houten pop die graag plezier maakt, maar daardoor geregeld in de problemen komt.
- Geppetto: de houtsnijder die Pinokkio maakt en als zijn zoon behandelt.
- De fee met het blauwe haar: een helpende figuur die Pinokkio opvangt en hem op zijn fouten wijst.
- De pratende krekel: hij geeft Pinokkio raad, al wil de pop daar niet altijd naar luisteren.
- De vos en de kat: twee bedriegers die misbruik maken van Pinokkio’s vertrouwen.
- Lampwick: een vriend die Pinokkio overhaalt om mee te gaan naar het land van het speelgoed.
Namen kunnen per Nederlandse vertaling verschillen. Ook zijn verhalen voor jonge kinderen soms ingekort, waardoor niet iedere figuur of gebeurtenis in elke uitgave voorkomt.
Verschillen tussen het boek en de Disneyfilm
De Disneyfilm gebruikt bekende onderdelen uit Collodi’s boek, maar vertelt het verhaal op een andere manier. In de film brengt de Blauwe Fee de houten pop tot leven. Ook krijgt de krekel een grotere rol: als Japie Krekel moet hij Pinokkio helpen om goede keuzes te maken.
In het oorspronkelijke verhaal is de pratende krekel minder lang bij Pinokkio. De pop slaat hem al vroeg in het verhaal met een hamer. Later verschijnt de krekel opnieuw. Zulke donkere momenten maken het boek op sommige plekken grimmiger dan veel bekende kinderbewerkingen.
Ook de grote zeedieren verschillen. In het boek wordt Geppetto opgeslokt door een enorme haai, terwijl hij in de Disneyfilm in de buik van de walvis Monstro terechtkomt. In beide verhalen probeert Pinokkio zijn vader terug te vinden.
Naast de Disneyfilm zijn er andere films, animaties en toneelbewerkingen gemaakt. Ze volgen niet allemaal hetzelfde verhaal: de gebeurtenissen, de vormgeving en de toon kunnen verschillen.
Is het verhaal geschikt om voor te lezen?
Pinokkio is spannend en fantasierijk, maar sommige scènes kunnen indruk maken. Denk aan de jongens die in ezels veranderen, de bedriegers die Pinokkio achtervolgen en de ontmoeting met het grote zeedier. Het oorspronkelijke boek is op zulke momenten harder dan een korte kinderbewerking.
Voor een kind dat snel schrikt, kan een ingekorte versie met rustige illustraties prettiger zijn. Wil je juist meer van de avonturen en de oorspronkelijke figuren ontdekken, dan biedt een volledige vertaling meer. Bekijk samen de plaatjes en geef ruimte om te praten over wat er gebeurt.
Een gesprek kan beginnen bij iets herkenbaars: waarom vertrouwt Pinokkio de vos en de kat? Of waarom durft hij de fee niet meteen te vertellen wat er is gebeurd? Zo hoef je het verhaal niet alleen als een les over liegen te lezen.
Veelgestelde vragen over Pinokkio
Hoe heet Pinokkio in het Engels?
In het Engels heet hij Pinocchio. Dat is ook de Italiaanse naam die Carlo Collodi gebruikte.
Wat betekent de naam Pinokkio?
Pinocchio is de Italiaanse naam van de houten pop. De precieze herkomst van die naam wordt verschillend uitgelegd.
Hoeveel films over Pinokkio zijn er?
Er zijn meerdere films en animatiefilms over hem gemaakt. Een vast aantal hangt af van welke bewerkingen je meetelt, bijvoorbeeld of korte films en televisiefilms ook meetellen.
Hoe heet de vis van Pinokkio?
In de Disneyfilm heet de goudvis Cleo. Ze woont bij Geppetto, samen met de kat Figaro. Cleo hoort bij de film en is geen belangrijk personage uit Collodi’s oorspronkelijke verhaal.
Heeft Pinokkio een ezel?
Pinokkio verandert zelf tijdelijk in een ezel nadat hij naar het land van het speelgoed is gegaan. Ook zijn vriend Lampwick verandert daar in een ezel. Hoe die gebeurtenis wordt verteld, verschilt per bewerking.
Welke versie je ook kiest, de houten pop blijft herkenbaar door zijn nieuwsgierigheid, zijn liefde voor Geppetto en natuurlijk die neus die zijn leugens verraadt.

